Historia hymnów Romy zaczyna się jeszcze przed wojną i dobrze pokazuje, jak zmieniała się klubowa kultura wokół drużyny. Pierwsze pieśni były mocno związane z Testaccio i rzymskim dialektem, później coraz większe znaczenie zyskały utwory wykonywane na Stadio Olimpico, już przy dziesiątkach tysięcy kibiców.
Najważniejszym punktem tej tradycji pozostaje „Roma Roma Roma” Antonello Vendittiego, śpiewane bezpośrednio przed domowymi meczami. Będąc na stadionie, na kilkanaście minut przed rozpoczęciem spotkania usłyszymy jeszcze kilka utworów: kolejno „Canzona di Testaccio”, „Forza Roma, Forza Lupi” i „Mai sola Mai”. Osobne miejsce zajmuje też „Grazie Roma”, które stało się pomeczową pieśnią zwycięstwa. Razem te utwory tworzą muzyczną część historii klubu: od dawnych lat Campo Testaccio po współczesne Olimpico. Ten tekst przedstawia historię utworów oraz ich treści wraz z tłumaczeniem.
Canzona di Testaccio
Pierwszym hymnem Romy była „Canzona di Testaccio”, napisana w 1931 roku przez Toto Castellucciego do melodii argentyńskiego tanga Guittarita. Castellucci zmodyfikował tekst, tworząc piosenkę do filmu Pięć do zera w reżyserii Mario Bonnarda, inspirowanego słynnym zwycięstwem Romy nad Juventusem. Była to najbardziej udana próba napisania klubowego hymnu przez autora, który miał podejmować podobne starania co najmniej siedem razy.
Utwór powstał w twardym rzymskim dialekcie i przywołuje pierwszy wielki skład Romy. Mimo popularności przez długie lata funkcjonował przede wszystkim w pamięci kibiców. Nagrano go dopiero w 1977 roku z inicjatywy Sandro Ciottiego. Znany dziennikarz pracował wówczas nad płytą przygotowaną z okazji pięćdziesięciolecia historii klubu. Album ukazał się pod tytułem La Roma racconta, a interpretację hymnu wykonał Vittorio Lombardi.
Nagranie miało niemal dokumentalny charakter. Lombardi i jego zespół zarejestrowali swoją wersję w Capriccio, historycznym lokalu przy Via Veneto, korzystając z pomocy trzech starszych kibiców, którzy pamiętali oryginalną pieśń. Do nagrania użyto magnetofonu, z którego Ciotti korzystał przy swoich wywiadach. Właśnie dlatego „Canzona di Testaccio” brzmi tak oryginalnie. To dosłowny fragment pamięci przeniesiony z trybun, ulic i dawnych opowieści.
Rozwiń tekst utworu
Cor còre acceso da la passioneZ sercem rozpalonym pasją
Undici atleti Roma chiamòJedenastu atletów wezwał Rzym
E sott’ar sole der Cuppolone’i pod słońcem Wielkiej Kopuły
Na bella maja a du’ colori je trovò.znalazła dla nich piękną koszulkę w dwóch barwach.
Li du’ colori de Roma nostraTe dwa kolory naszej Romy,
Oggi signora der futtebbal,dziś panią futbolu są,
Non più maestri né professoritu nie pomogą już ani mistrzowie, ani profesorowie,
Ma so’ doloriteraz rywali czekają kłopoty,
Perché Roma ce sa fa’.bo Roma wie, jak się gra.
Co’ Masetti ch’è primo portiere;Z Masettim, który jest pierwszym bramkarzem;
De Micheli scrucchia ch’è 'n piacere;De Micheli walczy aż miło patrzeć;
Poi c’è quer torello de Bodini;potem jest ten byczek Bodini;
Cor gran Furvio Bernardini,z wielkim Furvio Bernardinim,
Che dà scola all’argentini.który daje lekcję Argentyńczykom.
Poi c’è sta Ferrari gran mediano,Jest też Ferrari, wielki środkowy pomocnik,
Bravo nazionale e capitano;świetny reprezentant kraju i kapitan;
Chini, Fasanelli e Costantino,Chini, Fasanelli i Costantino,
Co’ Lombardi e co’ D’Aquino;z Lombardim i z D’Aquino;
Vorche è 'n mago pe’ segnà!Vorche to mag od strzelania!
Campo TestaccioCampo Testaccio,
Ci hai tanta gloria,masz w sobie tyle chwały,
Nessuna squadra ce passerà.żadna drużyna Cię nie przejdzie.
Ogni partita è 'na vittoria,każdy mecz jest zwycięstwem,
Ogni romano è bon tifoso e sa strillà.każdy rzymianin jest dobrym kibicem i umie głośno krzyczeć.
Petti d’acciaio, astuzia e còrePiersi ze stali, spryt i serce,
Corpi de testa da fa’ incantà.uderzenia głową, od których można się zachwycić.
Passaggi ar volo co’ precisionePodania z powietrza z precyzją,
Vola er pallone che la rete va a trovà.leci piłka, która znajduje drogę do siatki.
Quanno che incomincia la partitaKiedy zaczyna się mecz,
Ogni tifosetta se fa ardita,każda kibicka nabiera odwagi,
Strilla forza Roma a tutto spianokrzyczy „Forza Roma” na całe gardło,
Co’ la bandieretta 'n mano,z chorągiewką w ręku,
Perché ci ha er còre romano.bo ma rzymskie serce.
L’ala centra e Vorche tira e segna,Skrzydłowy dośrodkowuje, Vorche strzela i trafia,
Questo è er gioco e Roma ve lo 'nsegna!taka jest gra i Roma was jej uczy!
Cari professori appatentatiDrodzy dyplomowani profesorowie,
Siete belli e liquidatiz wami już po wszystkim,
Perché Roma ce sa fa’.bo Roma wie, jak się gra.
*Er Cuppolone to potoczne określenie Bazyliki Świętego Piotra w rzymskim dialekcie. Dosłownie można je oddać jako „Wielka Kopuła”, w nawiązaniu do charakterystycznej kopuły bazyliki zaprojektowanej przez Michała Anioła.
Roma, Roma Roma / Roma (non si discute, si ama)
Roma nie podlega dyskusji. Romę się kocha.W 1974 roku na Stadio Olimpico zadebiutował hymn „Roma (non si discute, si ama)”, znany powszechnie jako „Roma Roma Roma”. Tekst napisali Giampiero Scalamogna, występujący pod pseudonimem Gepy, Sergio Bardotti, Franco Latini i Antonello Venditti. Głosu użyczył ostatni z nich, tworząc jedną z najważniejszych pieśni w historii klubu.
Utwór zaprezentowano drużynie w obecności prezydenta Gaetano Anzalonego i trenera Nilsa Liedholma. Stadionowa premiera odbyła się 1 grudnia 1974 roku, przy okazji derbowego meczu z Lazio. Roma, grając przed około 70 tysiącami widzów, pokonała aktualnych mistrzów Włoch po golu Giancarla De Sistiego. Na stronie B singla znalazł się utwór Derby, zbudowany z dźwięków, śpiewów i stadionowych odgłosów zarejestrowanych właśnie podczas tamtego spotkania.
Historia hymnu miała jednak także bardziej skomplikowany rozdział. Nowy prezydent Dino Viola miał zastrzeżenia do politycznego wydźwięku słów „czerwona jak moje serce”, zwłaszcza w kontekście lewicowych sympatii Vendittiego. Z tego powodu utwór na pewien czas odsunięto na bok. Dopiero pod koniec lat dziewięćdziesiątych, już po śmierci Violi „Roma (non si discute, si ama)” wróciła na Olimpico przed domowymi meczami Romy, ku radości trybun, które od tamtej pory traktują ten utwór jak prawdziwą modlitwę romanisty.
Rozwiń tekst utworu
Roma Roma RomaRoma Roma Roma
core de sta cittàserce tego miasta
unico grande amorejedyna wielka miłość
de tanta e tanta gentetak wielu, wielu ludzi,
che fai sospiràktórym każesz wzdychać
Roma Roma RomaRoma Roma Roma
lasciace cantà,pozwól nam śpiewać,
da sta voce nasce un coroz tego głosu rodzi się chór,
so centomila vocisto tysięcy głosów,
c’hai fatto innamoràktóre rozkochałaś w sobie
Roma Roma bellaRoma, Roma piękna
t’ho dipinta io,to ja cię namalowałem,
gialla come er soleżółtą jak słońce,
rossa come er core mioczerwoną jak serce moje
Roma Roma miaRoma Roma moja
nun te fa incantànie daj się zwieść
tu sei nata grandeurodziłaś się wielka
e grande hai da restài wielka musisz pozostać
Roma Roma RomaRoma Roma Roma
core de sta cittàserce tego miasta
unico grande amorejedyna wielka miłość
de tanta e tanta gentetak wielu, wielu ludzi,
c’hai fatto innammoràktóre rozkochałaś w sobie
Forza Roma, forza lupi
Polityczny dyskomfort Dino Violi, związany z osobą Vendittiego i jego bliskością z lewicą, doprowadził do odstawienia na bok hymnu „Roma (non si discute, si ama)”. W tej przestrzeni pojawił się kolejny utwór, „Forza Roma, forza lupi”, wykonywany przez Lando Fioriniego. Jego obraz serca „w połowie żółtego i w połowie czerwonego” wydawał się bezpieczniejszy niż wers o czerwieni serca z hymnu Vendittiego.
Piosenkę nagrano w 1977 roku. Po raz pierwszy rozbrzmiewała na stadionie w sezonie 1977/1978, choć początkowo nie była odtwarzana regularnie. Na pewno towarzyszyła jednak drużynie podczas mistrzowskiej kampanii 1982/1983. Jej siła tkwi w prostocie. To utwór bez wielkiej poetyckiej konstrukcji, ale z refrenem, który łatwo zostaje w pamięci i który kibice Romy wspominają z dużym sentymentem. W latach dwutysięcznych pieśń wróciła na stadion i znów była śpiewana przez całe trybuny.
Rozwiń tekst utworu
Semo romaniJesteśmy rzymianami
Ma romanisti de piùale romanistami jeszcze bardziej
Semo orgogliosiJesteśmy dumni
Tifamo solo per tekibicujemy tylko Tobie
Se vinci o perdiCzy wygrywasz, czy przegrywasz,
Nun cambia niente perchénic się nie zmienia, bo
Semo sportivijesteśmy sportowcami,
Ma vinci e meglio saràale jeśli wygrasz, będzie lepiej.
Forza Roma, Forza LupiNaprzód Roma, naprzód Wilki
Questa è l’ora de mostrà quanto valemoTo jest chwila, by pokazać, ile jesteśmy warci
Forza Lupi, Forza RomaNaprzód Wilki, naprzód Roma
Quando entramo in campo er core ce se 'nfocaKiedy wchodzimy na boisko, serce się rozpala
Noi c’avemo er core grossoMy mamy wielkie serce,
Mezzo giallo e mezzo rossoNa pół żółte, na pół czerwone.
Er tifoso romanistaA kibic Romanista
De’ tifosi è sempre er piùwśród kibiców zawsze jest największy.
Lo stadio è pienoStadion jest pełny,
La curva sud è pe’ noiCurva Sud jest dla nas,
Coraggio lupiOdwagi, Wilki,
Noi semo tutti co’ voiwszyscy jesteśmy z wami.
Bandiera ar ventoFlaga na wietrze,
Le trombe che squilleno giàtrąbki już grają,
Sei troppo fortejesteś zbyt mocna,
Nessuno te po’ superànikt nie może Cię prześcignąć.
Forza Roma, Forza LupiNaprzód Roma, naprzód Wilki
Questa è l’ora de mostrar quanto valemoTo jest chwila, by pokazać, ile jesteśmy warci
Forza Lupi, Forza RomaNaprzód Wilki, naprzód Roma
Quando entramo in campo er core ce se 'nfocaKiedy wchodzimy na boisko, serce się rozpala
Noi c’avemo er core grossoMy mamy wielkie serce,
Mezzo giallo e mezzo rossoNa pół żółte, na pół czerwone.
Er tifoso romanistaA kibic Romanista
De’ tifosi è sempre er piùwśród kibiców zawsze jest największy.
Grazie Roma
„Grazie Roma” zasługuje na osobny rozdział, choć formalnie nie należy do oficjalnych hymnów klubu. Antonello Venditti napisał ten utwór po to, aby uczcić scudetto zdobyte przez Romę w 1983 roku. Piosenka została wykonana podczas koncertu w Circo Massimo i na zawsze związała się z tamtym czasem wielkiej, zbiorowej radości romanistów.
W odróżnieniu od hymnów odtwarzanych przed meczem, „Grazie Roma” ma w sobie ton święta, ulgi i wdzięczności. Dlatego z czasem zaczęto kojarzyć ją nie tylko z mistrzostwem z 1983 roku, lecz także z kolejnymi zwycięstwami Romy. Do dziś utwór rozbrzmiewa po każdym wygranym domowym meczu Giallorossich. Kiedy piłkarze schodzą z boiska po zwycięstwie, a stadion śpiewa „Grazie Roma”, piosenka staje się krótkim podziękowaniem za wszystkie emocje, które daje ten klub.
Rozwiń tekst utworu
Dimmi cos’èPowiedz mi, co to jest
Che ci fa sentire amici anche se non ci conosciamoco sprawia, że czujemy się przyjaciółmi, choć się nie znamy
Dimmi cos’èPowiedz mi, co to jest
Che ci fa sentire uniti anche se siamo lontanico sprawia, że czujemy się razem, nawet kiedy jesteśmy daleko
Dimmi cos’è cos’èPowiedz mi, co to jest, co to jest
Che batte forte, forte, forte in fondo al cuoreco bije mocno, mocno, mocno na dnie serca
Che ci toglie il respiro e ci parla d’amoreco odbiera nam oddech i mówi nam o miłości
Grazie Roma che ci fai piangere e abbracciarci ancoraDziękuję Ci, Romo, za to, że sprawiasz, iż płaczemy i znów się obejmujemy
Grazie Roma, grazie Roma che ci fai vivere e sentire ancoraDziękuję Ci, Romo, dziękuję Ci, Romo, za to, że pozwalasz nam żyć i znów poczuć się
Una persona nuovakimś nowym
Dimmi cos’è cos’èPowiedz mi, co to jest, co to jest
Quella stella grande, grande in fondo al cielota wielka, wielka gwiazda na końcu nieba
Che brilla dentro di te e grida forte, forte dal tuo cuorektóra świeci w tobie i krzyczy mocno, mocno z twojego serca
Grazie Roma che ci fai piangere e abbracciarci ancoraDziękuję Ci, Romo, za to, że sprawiasz, iż płaczemy i znów się obejmujemy
Grazie Roma, grazie Roma che ci fai vivere e sentire ancoraDziękuję Ci, Romo, dziękuję Ci, Romo, za to, że pozwalasz nam żyć i znów poczuć się
Una persona nuovakimś nowym
Dimmi chi èPowiedz mi, kto to jest
Che me fa sentì 'mportante anche se nun conto nientekto sprawia, że czuję się ważny, choć nic nie znaczę
Che me fa re quando sento le campane la domenica mattinakto czyni mnie królem, gdy słyszę dzwony w niedzielny poranek
Dimmi chi è, chi èPowiedz mi, kto to jest, kto
Che me fa campa’ 'sta vita così piena de problemikto pozwala mi znosić to życie pełne problemów
E che me da coraggio se tu non me voi benei daje mi odwagę, kiedy ty mnie nie kochasz
Grazie Roma che ci fai piangere e abbracciarci ancoraDziękuję Ci, Romo, za to, że sprawiasz, iż płaczemy i znów się obejmujemy
Grazie Roma, grazie Roma che ci fai vivere e sentire ancoraDziękuję Ci, Romo, dziękuję Ci, Romo, za to, że pozwalasz nam żyć i znów poczuć się
Una persona nuovakimś nowym
Inne utwory poświęcone Romie
Poza najbardziej rozpoznawalnymi hymnami istnieje również wiele innych utworów dedykowanych Romie. Nie mają one takiego samego statusu jak pieśni śpiewane regularnie na Olimpico, ale są ważnym śladem tego, jak mocno klub z Wiecznego Miasta inspirował rzymską twórczość muzyczną. W tych piosenkach powraca ten sam zestaw emocji: miłość do barw, duma z miasta, przywiązanie do Curva Sud i poczucie, że Roma jest czymś więcej niż drużyną oglądaną raz w tygodniu.
Wśród najczęściej wspominanych utworów poświęconych Giallorossim znajdują się:
„Amore Giallorosso” — Lando Fiorini„Forza Roma”— Claudio Villa„Che c’è”— Antonello Venditti„Mai sola mai”— Marco Conidi„La Roma der 1983″ — Alvaro Amici
Każdy z tych utworów dopisuje własny przypis do historii romanizmu. Jedne zostały stworzone z myślą o wielkich zwycięstwach, inne z potrzeby śpiewania o codziennej wierności klubowi. Razem pokazują jednak, że Roma ma nie tylko historię zapisaną w tabelach, finałach i derbach, lecz także historię wyśpiewaną głosami ludzi, którzy przez pokolenia nosili te same dwa kolory.
Źródło: www.giocatoridellaroma.it
Przekład i opracowanie: hako
